Η ΡΟΖΑ ΙΜΒΡΙΩΤΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΕΙΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ

Γράφει ο Σπύρος Τζόκας. Πανεπιστημιακός και Αντιπεριφερειάρχης Αττικής

 

Η μεγάλη παιδαγωγός Ρόζα Ιμβριώτη

 

«Η αποστολή του Δασκάλου είναι να φτιάξει ανθρώπους, μα, για να φτιάξουμε ανθρώπους, πρέπει πρώτα εμείς να γίνουμε άνθρωποι. Δεν μπορούμε να μείνουμε έξω από τους αγώνες του λαού, να μην κάνουμε – δήθεν – πολιτική. Γιατί τότε κάνουμε πολιτική αντίθετη από τα συμφέροντα του λαού. Εμείς θα φτιάσουμε ανθρώπους συνειδητούς και ελεύθερους!».

Τα λόγια αυτά της εξαίρετης Δασκάλας Ρόζας Ιμβριώτη χαρακτηρίζουν τη ζωή και τη δράση της, τη συνέπεια των λόγων και των έργων. Η δασκάλα που δεν δίστασε να λαμπαδιάσει για να δώσει φως. Εξάλλου όπως και η ίδια έλεγε: «“Ο δάσκαλος δεν είναι μόνο γράμματα, είναι περισσότερο από όλα ο ίδιος παράδειγμα αγωνιστικό και αποφασιστικό με τη δράση του, με το βίο και την πολιτεία του για τους μαθητές του”, έτσι και έπραξε.

Τα λόγια της και το έργο της είναι φωτεινό παράδειγμα στην σκοτεινή εποχή μας, όπου «δάσκαλοι» ξεχωρίζουν παιδιά από χρώμα, θρησκεία, εθνότητα.

Το ήθος, η αγωνιστικότητα και η συνέπεια  της Ρόζας Ιμβριώτη  δοκιμάστηκαν για πολλά χρόνια στον αγώνα και στην κομμουνιστική ιδεολογία. Η μεγάλη παιδαγωγός του 20ου αι., κατάφερε να βγει από το περιθώριο υπερβαίνοντας δυο μεγάλα εμπόδια για την εποχή της: ήταν γυναίκα, σε μια εποχή, όπου ο αναλφαβητισμός των γυναικών  άγγιζε το 98%…. ήταν και αριστερή, σε εποχές σκληρών διώξεων.

Το έργο της τεράστιο. Στο σύντομο αυτό κείμενο θα κάνουμε απλά μια μνεία σε ένα από τα σπουδαιότερα έργα της, εδώ στη πόλη μας, στην Καισαριανή. Πριν, όμως, να αναφερθούμε με τίτλους σε κάποιες πρωτιές της κόκκινης Ρόζας.

Ήταν η πρώτη γυναίκα που κατέφερε να υπερβεί τα ταμπού της εποχής και να διδάξει  σε ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Δίδαξε στο Μαράσλειο Διδασκαλείο, αφού προηγουμένως είχε υποστεί πολλές διώξεις από τις δικτατορίες, όπως εκείνη του Παγκάλου.  Το 1933 προάγεται στη θέση και το βαθμό του Γυμνασιάρχη. Είναι η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα Γυμνασιάρχης. Ήταν η πρώτη γυναίκα που ίδρυσε το πρώτο στην Ελλάδα σχολείο για παιδιά με νοητική υστέρηση. Και εδώ θα σταθούμε.

Το Πρότυπο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο ΜΔΔΕ Καισαριανής «Ρόζα Ιμβριώτη» ιδρύθηκε το 1937 και μετονομάστηκε Πρότυπο. Ιστορικά είναι το πρώτο ελληνικό δημόσιο σχολείο Ειδικής Αγωγής αλλά και από τα πρώτα στον βαλκανικό χώρο εξειδικευμένο στις ανάγκες μαθητών με νοητική αναπηρία. Το σχολείο αυτό κτίσθηκε μεταξύ του Γυμναστηρίου «Near East» και του Σκοπευτηρίου.

Το ερώτημα που προκύπτει αμέσως είναι πώς η στυγνή δικτατορία του Μεταξά επέτρεψε σε μια κομμουνίστρια να πραγματώσει  ένα όραμα της και να συνδράμει τα παιδιά με ειδικές ανάγκες. Υπάρχουν διάφορες ερμηνείες. Επιλέγω τρεις από αυτές:

1) Ο δικτάτορας  την κάλεσε και ακολούθησε ο διάλογος: «Δεν θέλω να σε απολύσω, αλλά δεν μπορώ να σε αφήσω να είσαι κοντά στα παιδιά. Θα μου κάνεις τα ελληνόπουλα κομμουνιστές. Διάλεξε τι άλλο μπορείς να κάνεις.» Η δαιμόνια δασκάλα αποφάσισε αμέσως. «Εγώ, του λέει, μπορώ να ιδρύσω ένα σχολείο για παιδιά με νοητική υστέρηση. Εσύ αρκεί να το στηρίξεις οικονομικά.» Ο Μεταξάς έγινε δικτάτορας με τις ευλογίες όλων των αστικών κομμάτων. Δεν διέθετε όμως λαϊκή βάση και αποδοχή. Ένα σχολείο για ειδικά παιδιά, το πρώτο στην Ελλάδα από την επανίδρυση του Ελληνικού Κράτους, από μια καταξιωμένη στις συνειδήσεις του λαού παιδαγωγό του φάνηκε καλό. Συναίνεσε. Και αμέσως η Ρόζα ξεκίνησε έναν νέο εκπαιδευτικό αγώνα και τον πέτυχε.

2) Η δαιμόνια δασκάλα και παιδαγωγός για να πετύχει τον σκοπό της  χρησιμοποίησε  το Γερμανό διακεκριμένο ψυχολόγο Spranger, από τον οποίο είχε πάρει κάποια μαθήματα και ο ίδιος ο Μεταξάς, όταν φοιτούσε στην Ακαδημία Πολέμου στο Βερολίνο. Ο Μεταξάς θαύμαζε αυτόν το καθηγητή, ο οποίος και του άσκησε πίεση για τη μεγάλη σημασία ενός τέτοιου σχολείου  και υποχώρησε στην κομμουνίστρια Ρόζα. Εξάλλου ο Μεταξάς και γερμανόφιλος ήταν και ήθελε να επιδεικνύει καλή διαγωγή στους ξένους.

3) Ο Μεταξάς υποχώρησε, επειδή του ασκήθηκε πίεση από υψηλά μέλη  της ελληνικής κοινωνίας που είχαν παιδιά με ειδικές ανάγκες ή εξυπηρετούσαν φίλους τους.

Τελικά παρά την έκδηλη έχθρα του Μεταξά προς την Ιμβριώτη, λόγω φρονημάτων, αυτός υποχώρησε και το σχολείο έγινε.

Η Ρόζα Ιμβριώτη οργάνωσε το Ειδικό Σχολείο και το διεύθυνε από το 1937 μέχρι τις 21 Νοεμβρίου 1946 που τέθηκε σε διαθεσιμότητα για πολιτικούς λόγους και διώχθηκε. Εφάρμοσε πρωτοποριακές για την εποχή εκπαιδευτικές μεθόδους. Μαζί της συνεργάστηκαν ο Κώστας Καλαντζής, πρωτοπόρος παιδαγωγός στα θέματα δυσλεξίας, ο Σωκράτης Καραντινός στην ψυχολογία, ο Γιώργος Ζαβιτσιάνος, από τους πρώτους ψυχαναλυτές στην Ελλάδα και ο εξαίρετος δάσκαλος Πέρος.

Το 1939, η Ρόζα Ιμβριώτη διατύπωσε τον πρώτο ορισμό για την Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα, εισάγοντας τον όρο «Θεραπευτική Αγωγή». Δεν την προσέγγισε, όμως,  όπως στη Γερμανία, ως κλάδο της κοινωνικής εργασίας σε εξωσχολικά πεδία δράσης ούτε στο πλαίσιο ιατρικών υπηρεσιών. Εμπλουτίζει την προσέγγιση της με παιδαγωγικές αντιλήψεις για τη «μεταρρυθμιστική παιδαγωγική», τη «παιδοκεντρική παιδαγωγική», το «λαϊκό σχολείο», το «σχολείο εργασίας» και το «νέο σχολείο».  Αναγνωρίζει ότι είναι απαραίτητο ο δάσκαλος να έχει δίπλα του άλλους ειδικούς για δραστηριότητες και ρόλους που απαιτούν ειδικές γνώσεις.

Έτσι ξεκίνησε και λειτουργεί μέχρι σήμερα ένα πρωτοποριακό σχολείο στην Καισαριανή, που διαρκώς εμπλουτίζεται με νέους αφοσιωμένους δασκάλους και επιστήμονες και νέες υποδομές.

 

 1,886 total views,  3 views today