Γολγοθάς και Απελευθέρωση – Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Γολγοθάς και Απελευθέρωση – Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Δρ. Θεολογίας, εκπαιδευτικός

Τέως Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Βύρωνα (2014-15)

Γολγοθάς σημαίνει ανηφόρα προς το μηδέν. Σημαίνει ότι μαζεύεις όλη σου τη δύναμη για να σηκώσεις το ένα σου γόνατο, κατόπιν το άλλο γόνατο, ξανά το πρώτο, και πάει λέγοντας, αλλά προς τι; Μαρτυρικός δρόμος, προς μαρτυρικό εκμηδενισμό. Η μαστίγωση καθοδόν είναι ανυπόφορη, το βάρος του σταυρού συντριπτικό, κι όμως, το πιο αβάσταχτο στην υπόθεση του Γολγοθά είναι μάλλον κάτι άλλο: Η εγκατάλειψη! Λεπτό με λεπτό, θα στραγγίξεις από τις δυνάμεις σου, γιατί απομένεις ολομόναχος, εσύ και τα σωθικά σου. Στον Γολγοθά η εξουσία και οι δωσίλογοί της (πολιτικά και θρησκευτικά αποβράσματα σε αγαστή διαπλοκή) λυσσομανούν να ξεκάνουν τον άνθρωπο, δηλαδή να τον σύρουν σε κατάσταση μη-ανθρώπινη: στον απόλυτο ατομισμό. Σε κανονικές συνθήκες ο άνθρωπος δεν είναι μονάχα τα χημικά στοιχεία που τον απαρτίζουν. Είναι οι σχέσεις του, και οι άλλοι είναι όροι της ύπαρξής του – όχι ψιμύθια πάνω σ’ αυτήν. Στον Γολγοθά, λοιπόν, σε υψώνουν έτσι που να σπάσουν όλοι σου οι δεσμοί: να μη μπορείς να αγγίξεις τίποτα, να μη μπορεί να σε αγγίξει κανένας.  Τους φίλους τους κρατά μακριά σου ο τρόμος, τους σώφρονες το κέρδος, τους αξιοπρεπείς ο νόμος.

Αυτά, όσον αφορά τον Γολγοθά δίχως Χριστό. Με τον Χριστό, όμως, τη Μεγάλη Πέμπτη της Σταύρωσης έρχεται η ανατροπή. Εκεί που Γολγοθάς σημαίνει από μόνος του ανηφόρα προς το μηδέν, ακριβώς εκεί ο Χριστός ανοίγει ορίζοντες απεριόριστους. Ο Χριστός δεν βρίσκεται στον Γολγοθά από ατύχημα, αλλά ηθελημένα, προχωρώντας σε μια κορυφαία πράξη αγάπης και αλληλεγγύης. Σταυρώνεται για χάρη των οδυνομένων, κάνει δική του ζωή την ανυπόφορη ζωή των ανθρώπων (το περιθώριο, την αδικία, το παράλογο, τον πόνο), ακριβώς για να μην αφήσει όλη αυτή την τυραννία (το περιθώριο, την αδικία, το παράλογο, τον πόνο) να είναι το ανίκητο τέρμα, το αδηφάγο μηδέν που ακυρώνει κάθε καλό και κάθε ομορφιά.

Έτσι ο Γολγοθάς δεν είναι πια τέρμα. Δεν είναι όμως ούτε απλό πέρασμα. Είναι εργαστήρι για το ολότελα καινούργιο: για την Ανάσταση. Ανάσταση σημαίνει κατάργηση του θανάτου (κάθε είδους θανάτου), κατάργηση της εκμετάλλευσης (κάθε εκμετάλλευσης) και κατάργηση της αδικίας (κάθε είδους αδικίας). Είναι, κοντολογίς, ένα όραμα αναμέτρησης της αγάπης με κάθε λογής υποτέλεια στο μηδέν. Πριν τον Γολγοθά ο Χριστός είχε πετάξει έξω από το ναό τους χρηματιστές, μετά τον Γολγοθά πέταξε τη σκλαβιά έξω από την ανθρώπινη ζωή. Οι θριαμβευτικοί ύμνοι στις εκκλησίες το Μ. Σάββατο ξεδιπλώνουν, με γλώσσα ποιητική, μια θεολογία της απελευθέρωσης: τη θεολογία της εκούσιας καθόδου στον άδη. Ο Χριστός δέχτηκε να πεθάνει, για να βρεθεί στα έσχατα μπουντρούμια του ανθρώπου, με τον τρόπο του αλληλέγγυου και ανυπόταχτου Θεού: Πήγε για να συντρίψει τα μπουντρούμια, να σπάσει πόρτες και κλειδωνιές, να ελευθερώσει τους κρατουμένους. «Σήμερα», πανηγυρίζουν σαν τραγούδι αντάρτικο οι αναστάσιμοι ύμνοι, «ο άδης στενάζοντας βοά: βούλιαξε το κράτος μου… Όσους εξουσίαζα τους έχασα… Κατέβηκες, Χριστέ, ως τα βάθη της γης και σύντριψες τους αιώνιους μοχλούς που κρατούσαν δέσμιους τους φυλακισμένους». Και οι περισσότερες εικόνες στις εκκλησίες μας έτσι ζωγραφίζουν την Ανάσταση. Δεν δείχνουν τον Χριστό να τινάζεται από το μνήμα ατομικά και ξέχωρα από τους ανθρώπους, αλλά να βρίσκεται στον άδη, εισβολέας και ελευθερωτής, να πατά πάνω σε συντρίμμια, να πιάνει από το χέρι τους ανθρώπους και να τους σηκώνει. Ολόκληρη η γιορτή της Ανάστασης είναι ένα πανηγύρι για το ολότελα καινούργιο μέλλον της απελευθέρωσης. Όχι σε μια ζωή που ψυχορραγεί και υποκλέπτεται με κρατικά επιδόματα και κομματικές συναλλαγές, αλλά σε μια ζωή ατόφια, που να ξεχειλίζει από πληρότητα.

Είμαστε γεμάτοι αντιφάσεις. Είναι τραγικά αντιφατικό, άνθρωποι που δηλώνουν Χριστιανοί, να συμμαχούν με τις δυνάμεις του θανάτου που λυσσομανούν στην κοινωνία μας και μετατρέπουν τους ανθρώπους σε αναλώσιμα. Κι από την άλλη, είναι επίσης τραγικό, άνθρωποι που συγκρούονται μ’ αυτές τις δυνάμεις, να μη μπολιάζουν την αγάπη τους για τον άνθρωπο στην Αγάπη που δεν πεθαίνει ποτέ, στην  Αγάπη που έχει αναστηθεί. Η πορεία από τον Γολγοθά στην Ανάσταση δεν είναι θέαμα για παθητικούς θεατές. Είναι πρόσκληση σε πράξη, σε πέρασμα από την απελπισία του ατομισμού στην αλληλεγγύη, από την επιβίωση στη Ζωή.

436 total views, 1 views today

   Send article as PDF   
Avatar

Epikoinonia